جلسه دفاعیه دانشجو پریسا چقاگلانی رشته تحصیلی علوم قرآنی گرایش اعجاز در مقطع کارشناسی ارشد با عنوان: "بررسی روش تربیتی رسول اکرم (ص) با تأکید بر اعجاز تربیتی قرآن کریم" با راهنمایی جناب آقای دکتر صمد اسمی قیه باشی و داوری سرکار خانم دکتر زهره نریمانی در دانشکده علوم قرآنی کرمانشاه برگزار گردید.

در بخشی از این پایان نامه می خوانیم:

پژوهش حاضر با عنوان «بررسی روش تربیتی رسول اکرم (ص) با تأکید بر اعجاز تربیتی قرآن کریم» به بررسی یکی از مهم‌ترین ابعاد شخصیت و رسالت پیامبر اکرم (ص)، یعنی نقش تربیتی ایشان در هدایت و تعالی انسان، می‌پردازد. هدف اصلی این پژوهش، شناخت و تبیین روش‌های تربیتی پیامبر اکرم (ص) با تکیه بر آموزه‌های قرآن کریم و بررسی جلوه‌های اعجاز تربیتی قرآن در سیره عملی آن حضرت است. تربیت از بنیادی‌ترین مفاهیم مورد توجه قرآن کریم است؛ زیرا هدف از نزول قرآن، هدایت انسان و فراهم ساختن زمینه رشد و کمال معنوی، اخلاقی و رفتاری اوست. در این راستا، پیامبر اکرم (ص) به ‌عنوان برترین الگوی تربیتی، مأموریت داشتند تا با تلاوت آیات الهی، تزکیه نفوس و تعلیم کتاب و حکمت، انسان‌ها را از تاریکی‌های جهل و گمراهی به سوی نور ایمان و معرفت هدایت کنند. از این‌ رو، شناخت روش‌های تربیتی آن حضرت، زمینه‌ای برای درک عمیق‌تر اهداف و ظرفیت‌های تربیتی قرآن کریم فراهم می‌سازد. در این پژوهش، ابتدا مفاهیم اساسی تربیت، مبانی انسان‌شناختی و اهداف تربیتی قرآن کریم مورد بررسی قرار گرفته است. سپس با توجه به آیات قرآن و سیره پیامبر اکرم (ص)، روش‌های تربیتی ایشان تبیین شده است. این روش‌ها شامل الگوسازی و اسوه‌پردازی، حکمت و موعظه نیکو، تبشیر و انذار، محبت و مدارا، گفت‌وگو و پرسش‌گری، تشویق و تذکر، تفکر و تعقل و توجه به تفاوت‌های فردی مخاطبان است. یکی از نکات مهم در بررسی سیره تربیتی پیامبر اکرم (ص)، توجه به تنوع روش‌های تربیتی و تناسب آن‌ها با شرایط، نیازها و ویژگی‌های مخاطبان است. آن حضرت در فرآیند تربیت، تنها به انتقال مفاهیم و آموزه‌ها اکتفا نمی‌کردند، بلکه با بهره‌گیری از شیوه‌های مختلف، زمینه پذیرش آگاهانه حقایق، اصلاح نگرش‌ها و تغییر رفتار افراد را فراهم می‌ساختند. این امر نشان‌دهنده جامعیت و انعطاف‌پذیری نظام تربیتی قرآن کریم و توجه آن به ابعاد گوناگون وجود انسان است. در ادامه پژوهش، اعجاز تربیتی قرآن کریم از منظر جامعیت، هماهنگی و تأثیرگذاری روش‌های تربیتی مورد توجه قرار گرفته است. قرآن کریم با شناخت دقیق از فطرت و نیازهای انسان، شیوه‌هایی را ارائه می‌دهد که ضمن پرورش عقل و اندیشه، به اصلاح قلب، تقویت ایمان، تعالی اخلاق و هدایت رفتار انسان نیز توجه دارند. هماهنگی میان این ابعاد، از ویژگی‌های برجسته نظام تربیتی قرآن به شمار می‌رود که در سیره عملی پیامبر اکرم (ص) به بهترین شکل جلوه‌گر شده است. بر اساس مباحث مطرح‌شده در این پژوهش، می‌توان بیان کرد که روش تربیتی رسول اکرم (ص) برخاسته از آموزه‌های وحیانی قرآن کریم، نظامی جامع و هدفمند است که با توجه به ویژگی‌های فردی و اجتماعی انسان، زمینه رشد و تعالی او را فراهم می‌سازد. همچنین بررسی این روش‌ها نشان می‌دهد که سیره تربیتی پیامبر اکرم (ص) می‌تواند الگویی ارزشمند برای نظام تعلیم و تربیت معاصر باشد و بهره‌گیری از آموزه‌های آن، در تقویت تربیت اخلاقی، دینی و اجتماعی نسل امروز نقش مؤثری ایفا کند. در نهایت، این پژوهش بر اهمیت بازشناسی روش‌های تربیتی پیامبر اکرم (ص) و تبیین ظرفیت‌های تربیتی قرآن کریم تأکید دارد؛ زیرا شناخت این روش‌ها، علاوه بر تعمیق معرفت نسبت به سیره نبوی، می‌تواند زمینه‌ساز بهره‌گیری عملی از معارف قرآن در مسیر تربیت انسان و تحقق جامعه‌ای مبتنی بر ارزش‌های الهی باشد.

مهمترین سرفصل های این پایان نامه عبارتند از:

فصل اول:

کلیات پژوهش بیان مسئله و تبیین موضوع پژوهش اهمیت و ضرورت بررسی روش تربیتی پیامبر اکرم (ص) اهداف و پرسش‌های پژوهش فرضیه پژوهش مفهوم‌شناسی تربیت و اعجاز تربیتی روش تحقیق و شیوه گردآوری اطلاعات

فصل دوم:

مبانی تربیتی قرآن کریم مفهوم تربیت و اهداف تربیت اسلامی مبانی انسان‌شناختی تربیت در قرآن فطرت و کرامت انسانی اختیار و مسئولیت‌پذیری انسان مبانی معرفتی و اعتقادی تربیت ابعاد تربیت: شناختی، عاطفی، اخلاقی و رفتاری

فصل سوم:

روش‌های تربیتی رسول اکرم (ص) این فصل از مهم‌ترین بخش‌های پایان‌نامه برای دفاع است. تربیت مبتنی بر حکمت و موعظه نیکو روش تبشیر و انذار روش رحمت، مدارا و عفو روش الگوسازی و اسوه‌پردازی روش گفت‌وگو و پرسش‌گری روش تفکر، تعقل و استدلال روش قصه‌گویی و عبرت‌آموزی روش تشویق و تذکر هماهنگی گفتار و رفتار در تربیت توجه به تفاوت‌های فردی مخاطبان

فصل چهارم:

اعجاز تربیتی قرآن کریم و جلوه‌های آن در سیره پیامبر مفهوم و ابعاد اعجاز تربیتی قرآن جامعیت نظام تربیتی قرآن تنوع و هماهنگی روش‌های تربیتی تأثیر قرآن بر عقل، قلب، انگیزه و رفتار انسان تناسب روش‌های تربیتی با ویژگی‌های مخاطب پیوند میان آیات قرآن و سیره تربیتی پیامبر تحلیل کارآمدی روش‌های تربیتی پیامبر در تحول فرد و جامعه

فصل پنجم:

نتیجه‌گیری و پیشنهادها جمع‌بندی یافته‌های پژوهش پاسخ به پرسش اصلی و پرسش‌های فرعی تبیین رابطه روش تربیتی پیامبر با اعجاز تربیتی قرآن نتایج و دستاوردهای پژوهش پیشنهادهای پژوهشی و کاربردی

این پایان نامه در نهایت با کسب درجه بسیار خوب در این دانشکده پذیرفته شد.