جلسه دفاعیه دانشجو ربابه حیدریان رشته تحصیلی علوم قرآنی گرایش ادبی در مقطع کارشناسی ارشد با عنوان: تحلیل و ارزیابی کاربست واژگان (عَفو، صَفح و غُفران) با تکیه بر تفسیر قرآن به قرآن با راهنمایی سرکار خانم دکتر زهره نریمانی و داوری جناب آقای دکتر مسعود اقبالی در دانشکده علوم قرآنی کرمانشاه برگزار گردید.

در بخشی از این پایان نامه می خوانیم:

قرآن کریم این معجزه جاودانه و جامع که سرچشمه ای الهی دارد کلامی است با بیان متمایز نسبت به سایر کتب دیگر با هدف هدایتگری انسانها نازل شده و هر کدام از ما به عنوان یک مسلمان بسته به توانایی خود لازم است از مفاهیم آن کسب معرفت کنیم یکی از راههای که می توانیم به فهم قرآن نائل شویم بحث ترجمه های آیات قرآن یا تفسیر آن است . فهم معنای دقیق واژگان از مهمترین وظایف و ابزار دقیق ترجمه و تفسیر محسوب می شود که مفسر یا مترجم با تمرکز و دقت در معنای واژگان به تفسیر و ترجمه آیات مبادرت می ورزند تا فهم حقیقی و مراد خداوند متعال از آیات، تحریف نشود. به دلیل دور شدن از زمان نزول قرآن و از بین رفتن قرائن و دگرگونی زبان، تمرکز بر معنای دقیق واژگان به ویژه واژگان به ظاهر هم معنا و مترادف باید مورد اهتمام جدی قرار گیرد که امروزه با روش های مختلفی به مطالعه در این امر می پردازند یکی از روش ها واکاوی عمیق لغوی است این واکاوی بر اساس مراجعه به کتب لغت عربی و تفسیر قرآن به قرآن و سیاق آیات است که بر اساس آن معنای هر واژه در آیه به خوبی تبیین می گردد. بنابراین واژگانی که در ظاهر معنایی روشن داشته و در تفسیر و ترجمه آیات به طور گسترده به کار رفته مورد مداقه قرار می گیرد.

واژگان "عفو"، " صفح" و " غفران" واژگانی به ظاهر هم معنا هستند که تاکنون با این روش تحلیل و ارزیابی با تکیه بر تفسیر قرآن به قرآن بدان پرداخته نشده است. در نوشتار حاضر به تحلیل و ارزیابی کاربست واژگان (عفو، صفح و غفران) با تکیه برتفسیر قرآن به قرآن پرداخته شد. تعابیر مختلفی که این واژگان با مفهوم بخشش و گذشت که اغلب لغت شناسان این واژگان را هم معنا پنداشته اند با آشنایی با حوزه معنایی هر کدام از این واژگان و بررسی همنشینی و سیاق آیات قرآنی مورد بررسی قرار گرفت و هر کدام دایره شمول معنایی خاص خود را دارند سه واژه "عفو"، " صفح" و " غفران" هر چند در معنای بخشش هم معنا به نظر می رسند اما هر کدام بار معنایی و کاربرد متفاوتی دارند . " واژه عفو" بیشتر به معنای گذشت از مجازات است " صفح" گذشت همراه با بزرگواری و روی خوش نشان دادن و " غفران" پوشاندن خطا و محصور کردن گناه با رحمت الهی است . واژه" صفح" در اصل به معنای کناره و صفحه است که در کاربرد قرآنی یعنی ورق زدن صفحه خطا و گشودن صفحه ای تازه. همچنین به معنای گذشت همراه با کرامت و روی خوش نشان دادن، بدون یادآوری خطا است به عنوان نمونه (فَاصفَح الصَفحَ الجَمیل / آیه 85 سوره حجر) یعنی گذشت زیبا و بزرگوارانه داشته باش . " صفح" درجه ای بالاتر از عفو است زیرا نه تنها مجازات نمی شود بلکه خطا به روی فرد خاطی آورده نمی شود .

" غفران" از ریشه "غفر" به معنای پوشاندن در قرآن به معنای پوشاندن گناه با رحمت الهی و محو آثار گناه آمده " غفران" همچون حصاری بنده گناهکار را محصور کرده و محافظت می کند و با رحمت الهی خطا پوشیده می شود و آثار آن محو می گردد مانند (فَاغفِرلَنا ذُنوبَنا/ آیه 193 سوره آل عمران ) " غفران" مرحله تکاملی است که از " عفو "و صفح بالاتر می باشد زیرا نه تنها مجازات و ملامت برداشته می شود بلکه آثار گناه نیز پوشانده می گردد . این سه واژه در قرآن مراحل تدریجی گذشت و بخشش را نشان می دهند .

مهمترین سرفصل های این پایان نامه عبارتند از:

فصل اول: بخش اول کلیات و مفاهیم پژوهشی بخش دوم در حوزه مفهوم شناسی واژگان "عفو"، " صفح" و " غفران"

فصل دوم: معنا شناسی واژگان "عفو"، " صفح" و " غفران" در قرآن کریم

فصل سوم : تفاوت معنایی و تفسیری واژگان "عفو"، " صفح" و " غفران" با تکیه بر ترجمه ها و تفاسیر قرآن

فصل آخر : جمع بندی و نتیجه گیری

این پایان نامه در نهایت با کسب درجه عالی در این دانشکده پذیرفته شد.