جلسه دفاعیه دانشجو پری رمضانی علی اکبری رشته تحصیلی علوم قرآنی گرایش اعجاز  در مقطع کارشناسی ارشد با عنوان: بررسی و نقد صحنه های منتخب از سریال یوسف پیامبر بر مبنای داستان یوسف نبی در قرآن کریم با راهنمایی دکتر مجید چهری و داوری دکتر زهره نریمانی در دانشکده علوم قرآنی کرمانشاه برگزار گردید.

در بخشی از این پایان نامه می خوانیم:

قصص قرآنی یکی از مهم‌ترین شیوه‌های قرآن کریم در بیان معارف وحیانی و انتقال پیام‌های اخلاقی، تربیتی و اعتقادی به شمار می‌آیند و نقشی اساسی در هدایت فردی و اجتماعی مخاطبان ایفا می‌کنند. در میان این قصص، داستان حضرت یوسف‌(ع) به دلیل انسجام روایی، غنای محتوایی و تنوع پیام‌های اخلاقی و اجتماعی، جایگاهی ممتاز دارد و قرآن کریم خود آن را به عنوان «بهترین داستان» معرفی می‌کند (یوسف/ ۳). این داستان تقریباً به‌طور کامل در سوره یوسف روایت شده و از نمونه‌های برجسته قصص قرآنی با ساختاری هدفمند و هدایتی به شمار می‌رود.

در دوران معاصر، با گسترش رسانه‌های تصویری، قصص قرآنی در قالب آثار نمایشی همچون فیلم و سریال بازنمایی شده‌اند. سریال تلویزیونی «یوسف پیامبر» از جمله مهم‌ترین و پرمخاطب‌ترین آثار اقتباسی در این حوزه است که تلاش کرده داستان حضرت یوسف‌(ع) را برای مخاطب امروز بازآفرینی کند. با این حال، به دلیل تأثیر عمیق رسانه بر شکل‌گیری فهم دینی مخاطبان، بررسی میزان انطباق این بازنمایی هنری با متن قرآن کریم و منابع معتبر تفسیری، امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است.

پژوهش حاضر با هدف بررسی و نقد صحنه‌های منتخب سریال «یوسف پیامبر» بر مبنای داستان حضرت یوسف‌(ع) در قرآن کریم انجام شده است. این تحقیق با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکردی تطبیقی و انتقادی صورت گرفته و داده‌ها به شیوه کتابخانه‌ای و از طریق تحلیل محتوای صحنه‌های منتخب سریال گردآوری شده‌اند. در این پژوهش، ابتدا روایت قرآنی داستان حضرت یوسف‌(ع) بر اساس آیات سوره یوسف و با تکیه بر تفاسیر معتبر بررسی شده، سپس صحنه‌های منتخب سریال با این روایت قرآنی مقایسه و تحلیل شده‌اند.

یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه سریال در برخی موارد به کلیت روایت قرآنی وفادار مانده است، اما در بخش‌هایی از آن، انحرافاتی از نظر روایی، محتوایی و اعتقادی مشاهده می‌شود. این انحرافات عمدتاً ناشی از بهره‌گیری از روایات ضعیف، نقل‌های تاریخی غیرمعتبر و نیز اقتضائات دراماتیک فیلمنامه‌نویسی است که گاه موجب فاصله گرفتن اثر از بیان دقیق و هدایتی قرآن کریم شده است. چنین کاستی‌هایی می‌تواند در مواردی به شکل‌گیری برداشت‌های نادرست از شخصیت، سیره و پیام‌های اخلاقی داستان حضرت یوسف‌(ع) در ذهن مخاطب منجر شود.

نتایج این پژوهش بر ضرورت پایبندی هرچه بیشتر آثار نمایشی دینی به متن قرآن کریم و منابع تفسیری معتبر تأکید دارد و نشان می‌دهد که تلفیق جذابیت هنری با دقت محتوایی، شرط اساسی موفقیت تولیدات دینی در رسانه است. در پایان، پژوهش حاضر با ارائه راهکارهایی، بر لزوم تدوین الگوهای علمی برای اقتباس از قصص قرآنی در تولید آثار نمایشی تأکید می‌کند.

مهمترین سرفصل های این پایان نامه عبارتند از:

چکیده 

فصل اول کلیات و مفاهیم

فصل دوم : سوره یوسف (ع)

فصل سوم : بررسی تطبیقی صحنه های منتخب سریال

فصل چهارم : نقد و تحلیل تفاوت های محتوایی و هنری سریال و روایت و ساختار قرآنی قصه

نتیجه گیری و پیشنهادات

این پایان نامه در نهایت با کسب درجه بسیار خوب در این دانشکده پذیرفته شد.